Title: 210610ec12
Author: N223511
Last saved by: Esther

Politika, gizarte eta hezkuntza agenteek Nafarroako Garapen Ekonomikorako Eredu berria, Moderna Plana, abian jarri dute

Moderna Planean 458 ekintza jaso dituzte, datozen hogei urteetan ekoizpen eredua aldatzeko, osasunaren ekonomia, ekonomia berdea eta talentuaren ekonomia oinarri hartuta

2010eko ekainak 21, astelehena

Nafarroako politika, gizarte eta hezkuntza agenteek Moderna Plana (Nafarroako Garapen Ekonomikorako Eredua) sinatu eta abian jarri dute gaur, Iruñean; ekimen horren helburua da foru erkidegoko ekoizpen eredua aldatzea, datozen hogei urteetan. Moderna Planean jaso dituzte, 500 orrialde baino gehiagoan, ekonomia, hezkuntza eta enplegu arloko 2030. urterako hainbat helburu eta helburu horiek lortzeko 458 jarduera.
Moderna Planaren sustatzaileak eta gaur dokumentua sinatu duten sustatzaileen ordezkariak hauek dira, hurrenez hurren: Nafarroako Gobernua, eta haren izenean Miguel Sanz Lehendakaria; Nafarroako Alderdi Sozialista (PSN), eta haren izenean Roberto Jimenez idazkari nagusia; Nafarroako Enpresaburuen Konfederazioa (NEK), eta haren izenean Jose Antonio Sarria presidentea; Nafarroan gehiengo duten sindikatuak, UGT eta CCOO, eta haieni zenean Juan Goyen eta Jose Maria Molinero idazkariak; Nafarroako Unibertsitate Publikoa, eta haren izenean Julio Lafuente errektorea; eta Nafarroako Unibertsitatea, eta haren izenean Angel Gomez Montoro zuzendaria.
Gizarte eta hezkuntza erakundeetako zazpi ordezkariek, dokumentua sinatuta, hitz eman dute Moderna Plana sustatuko dutela, eta bultzatuko dutela, baita ere, datozen hogei urteetan Planean ezarritako erronkak erdiesteko gestio eta finantzaketa eredua. Planaren xedea da, hain zuzen, ekoizpen eredua aldatzea eta, era horretan, Nafarroan aberastasuna, bizi kalitatea eta ingurumenaren eramangarritasuna areagotzea.
Hona hemen Moderna Planaren helburu orokorrak: aberastasun gehiago sortzea eta, era horretan, Nafarroa biztanleko BPGren eta aberastasunaren bidezko banaketaren Europako eskualdeen zerrendan aurreneko 20 postuetan jartzea (orain, Europako 32 herrialdeetatik 20. dago); giza garapen handiagoa lortzea eta Nafarroa, Giza Garapenaren Adierazleari (GGA) dagokionez, Europako lehen hamar eskualdeetako bat izatea, horretarako kalitate handieneko osasun laguntza eta hezkuntza sistema bikaina eskainita; eta ingurumenaren eramangarritasuna areagotzea eta parametro horretan Nafarroa Europako lehen hogei eskualdeetako bat izatea.
Sanz Lehendakariak azpimarratu du sektore publikoak eta pribatuak elkarlan estuan sortutako plan bat dela eta Nafarroan ekonomia berri bat sustatzea duela helburu. Horretarako, planean jaso dituzte datozen hogei urteetan foru erkidegoak mamitu behar dituen erronkak, metodologia eta ardatz nagusiak.
Miguel Sanzen hitzetan, plana “ideia eta proposamen ugarirekin sortu da, jasotako helburuak eta gestioa zorrotzak eta zehatzak, eta finantzaketa tresnak dagoeneko diseinatutako daude”.
Osasunaren ekonomia, ekonomia berdea eta talentuaren ekonomia
Bi urteetako diagnostiko eta partaidetza lanen ondoren, Moderna Planean ondorioztatu dute produktibitatea gehitzea lortuko dutela, batetik, sektore tradizionaletan hobeto lan eginez; eta bestetik, produktibitate handieneko sektore berrien alde eginez.
Hala, hiru ardatz ekonomiko handi hauen aldeko apustua egin beharra dago: osasunaren ekonomia, ekonomia berdea eta talentuaren ekonomia.
Hiru ardatz horiek 12 eremu estrategiko dauzkate. Osasunaren ekonomiak hiru: osasun zerbitzuak, medikuntzako gailuak eta biomedikuntza. Ekonomia berdeak sei: energia berriztagarriak, ibilgailu eramangarriak, nekazaritza elikagaiak, ingurumena eta hondakinak, turismo berdea eta eraikuntza eramangarria. Eta talentuaren ekonomiak hiru: enpresa zerbitzuak, hezkuntza eta jakintza sorkuntza, eta industria mekatronikoa.
Ardatz eta eremu estrategikoen aldeko apustua egiteaz gain, Moderna Planean landuko dituzte, bereziki, Nafarroako enpresa sektore guztiei modu nuklearrean eragiten dieten zeharkako faktoreak landuko dituzte, eta jarduerak hauek izango dira: hezkuntza indartzea, talentua erakartzea eta giza kapitala garatzea; berrikuntzako inbertsioa gehitzea; jarrera ekintzailea sustatzea; Nafarroako gizartea eta ekonomia nazioarteratzea; administrazio publikoa berritzea, eraginkorragoa izan dadin; eta guztien eskura hartzea azpiegitura fisiko eta teknologiko hobeak eta elkarlan testuinguru egokia. Apustu horiek zeharkako zazpi arlotan daude banatuta.
Gauzak horrela, Moderna Planak 19 arlo dauzka lantzeko, Nafarroako ekonomia garatzeko eredua berria mamitze aldera. Arlo horiek, halaber, 41 lan ildo estrategikotan daude banatuta eta ildo estrategiko horietan etorkizunerako 112 proiektu zehatz daude. Azkenik, proiektu horiek gauzatzeko 458 jarduera daude jasota. Moderna Planean jarduera horiek guztiak zehaztu dituzte, baita jarduera horiek gauzatuko dituzten lan taldeak ere.
Enplegu, produktibitate eta aberastasun gehiago
Moderna Planeko ekoizpen eredu berriaren eragin ekonomikoak hauek dira, labur-labur: enplegua urtero %1 igotzea, behin krisi ekonomikoa igaro ondoren, eta produktibitatea urtero %1,5 igotzea, batez beste. Enplegua eta produktibitatea areagotuz, beraz, erkidegoko aberastasuna %2,5 handituko da urtero, bataz beste, 2030. urtera arte.
Datu zehatzei dagokienez, Moderna Planean proposatutako helburuak betez gero, Nafarroan 77.000 lanpostu berri sor daitezke. Halaber, batez besteko produktibitateak %40 egin dezake gora: urteko 61.000 eurotik 85.000 eurora, langileko. Gauzak horrela, Nafarroa 14.000 milioi euro aberatsagoa izan daiteke (BPG pasako da 18.328 milioi eurotik 32.341 milioi eurora).
Eragin ekonomiko horiek neurtzeko eta ikusteko Planak nola aurrera egiten duen, 18 adierazle zehaztu dituzte. Adierazle horiek medio erronka zehatz eta neurgarriak ezarri dituzte, gai hauen ingurukok: hezkuntza, berrikuntza, nazioarteratzea, ekonomia, oparotasuna eta gizarte kohesioa. Arlo bakoitzean jarri dituzte dagozkion adierazleak, gaur egungo zenbatekoa eta 2030erako lortu nahi dena (baita 2015eko eta 2020ko bitarteko zenbatekoak ere).
Hala, asmoa da, adibidez, ingeles maila altuko 18 urtetik gorako biztanleen portzentajea %7tik %90era igotzea; biztanleen erdiak goi mailako hezkuntza edukitzea (%36tik %55era igotzea); I+G arloko inbertsioa bikoiztea (%1,92tik %4ra); enpresa esportatzaileen kopurua hirukoiztea; eta Nafarroan urtero sortzen diren enpresen kopurua %70 igotzea. (Albisteari gehitutako dokumentuan dago helburu guztien koadroa).
Gestio eta finantzaketa eredua
Moderna Planaren gestioari dagokionez, gaur onartu dituzte proposatutako erronkak zuzentzeaz eta garatzeaz arduratuko diren organoak. Zuzendaritza organo gorena Moderna Fundazioa izango da. Fundazioa sektore publikoaren eta pribatuaren arteko elkarlanerako erakunde berri bat da. Fundazioaren burua Nafarroako Gobernuko Lehendakaria izango da, eta kideak instituzioen eta agente pribatuen hamahiruna ordezkari. Moderna Fundazioak Batzorde Iraunkorra edukiko du eta batzorde horrek aukeratuko du zuzendari nagusia.
Moderna Jarduera Plana Moderna Taldeek garatuko dute. Taldeak osatuko dituzte Jarduera Plana diseinatu duten 250 profesional inguruk eta gaurtik aurrera planaren estrategietan lan egin nahi duten guztiek. Arlo bakoitzak bere taldeak edukiko ditu eta talde horiek aitzindari publiko edo pribatu bat aukeratuko dute, taldeen lana koordina eta dinamiza dezan.
Moderna Planaren finantzaketa eredua publikoa eta pribatua da. Eremu publikoan, aurrekontu eta zuzkidura ekonomikoen programak aztertu eta bide berrietatik eramango dituzte, modu eraginkorrean zuzentzeko eta, era horretan, jarritako helburuak behar bezala betetzeko.
Nafarroako etorkizuneko ekonomiaren hiru ardatz estrategikoak (osasunaren ekonomia, ekonomia berdea eta talentuaren ekonomia) sustatzeko, Moderna Planean bost finantzaketa tresna nagusi jarri dituzte, Moderna enpresa proiektuetarako (enpresa berriak edo planean jasotako arloak zabaltzeko proiektuak), eta guztiak lotuta daude: ekintzaileentzako Moderna bekak, inbertsiogileentzako Moderna foruma, baterako inbertsioak egiteko Moderna funtsak, Moderna finantzaketa ildoak eta enpresak finantzatzeko Moderna abala.
Moderna Plana 5.000 lagun baino gehiagok egin dute
Moderna Plana egiten 2008an hasi ziren, gaur planari dagokion dokumentua sinatu duten zazpi erakundeek sustatuta. Azken bi urteetan, plan estrategikoan 5.000 lagun baino gehiagoren ekarpenak bildu dituzte.
Gaur sinatu duten akordioak dion moduan, herritarren partaidetza eta erakundeen adostasuna funtsezkoak izan dira Moderna plana egiteko eta garatzeko.
Hasteko, Nafarroako egoera, indarguneak, ahulguneak eta ekonomia aztertu eta diagnostikoa egin zuten; lan horretan 1.500 lagun baino gehiagok parte hartu zuten, 2008ko azaroan. Gero, 33 adituk osatutako batzorde batek estrategia ekonomikoa proposatu zuen, 2009ko apirilean. Estrategia garatzeko 17 lan mahai antolatu zituzten eta, mahai horietan, sektore publiko eta pribatuko 258 profesionalek jarduera plana diseinatu zuten, 2009ko ekainean hasi eta abendura arte.
Profesional horiek egindako ekarpenei gehitu dizkiete Moderna Planaren web orrian (www.modernanavarra.com) bildu eta gero lan mahaietan jasotako 400 ideia baino gehiago.